صائن الدين على بن تركه

37

عقل و عشق يا مناظرات خمس ( فارسى )

خزانهء جواهر فرقانى و لئالى قرآنى بديشان كرده ، چهارده خانه به مزاياى عاطفت مخصوص گرداند « 1 » و سر جريدهء كارنامهء اعمال ساخت و خزانهء خاصّهء ختمى - كه از براى خاتم الولايه مدّخر فرموده - بديشان سپرد . و إلى يومنا هذا متصدّى آن امر خطير ايشانند و هر كه ولايت آن تخت بر او مقرّر گشت مأمور « 2 » در تحت ايالت او . « 3 » درين وقت چون [ 449 ب ] آفتاب ولايت پرتو خاتمى ، جرم اقبال بر برج عشق انداخت و اين خطّهء لطائف آيين « 4 » ، مركز رايات حقايق آيات ساخت چندى از ما طلب داشتند كه : يكى از كبار مشايخ كه استيهال بلوغ به اقاصى مراتب كمال دارد در پيغوله‌اى خزيده و ازين صحراى فلك وسعت اطلاق و فضاى جنان نزهت تحقيق كنجى گزيده و خود را به فحواى « وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَ لا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَراءَ ظُهُورِهِمْ وَ اشْتَرَوْا بِهِ ثَمَناً قَلِيلًا فَبِئْسَ ما يَشْتَرُونَ » متحقّق گردانيده نقد استعداد را به تصوّر بعضى از مسائل طبيعى و الهى و تصديق جمعى از اجناد او داده خود را از بيشتر لطائف دقايق و جلايل حقايق در درجهء حرمان انداخته است « 5 » ؛ « مكن مكن كه پشيمان شوى و بد باشد » « 6 » « حفظت شيئا و غابت عنك اشياء » . مىبايد كه ازين كنج زاويهء تجرّد تعلّق احوال و تقديس تحديد مآل به فضاى روح‌افزاى احاطت و هواى دلگشاى اطلاق درآيد و ازين غور وحدت كثرت نشان بر نجد كثرت وحدت اعيان « 7 » برآيد و بر مؤدّاى فحواى « أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتابِ وَ تَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ » ، در مهامه تفرقه و فيافى بعد منهمك نگردد و بر امتثال فرمودهء « أَجِيبُوا داعِيَ اللَّهِ » اغتنام فرصت جسته هر چه زودتر [ 450 الف ] به شرف بساطبوس « 8 » مستسعد گردد پيشتر از آنكه قهرمان قهر ، مؤدّاى « 9 » « السّيف أصدق إنباء من الكتب » به ظهور رساند « 10 » . و جذّ بسيف العزم سوف فإن تجد « 11 » * تجد نفسا فالنّفس إن جدت جدّت

--> ( 1 ) . B , F و I : گردانيد ( 2 ) . در اصل ندارد ، مطابق B , C , D , E , I و J افزوده شد . ( 3 ) . I : + باشد ( 4 ) . F : + را ( 5 ) . B : + ع ؛ D : + ص ؛ F و G : + مصراع ( 6 ) . B : + ع ؛ F : + مثل ؛ G : + مصراع ( 7 ) . F : عيان ( 8 ) . E : بساطبوسى ( 9 ) . B : + ع ؛ F : + مثل ؛ G : + مصراع ( 10 ) . B , D و G : + شعر ( 11 ) . در اصل : فان تحد